MY SUBMISSION

MY SUBMISSION

ISLAM EN MODERNITEIT - PARADOX OF WERKELIJKHEID?

"Zeg: Hij, Allah, is één. Allah, de bestendige. Die niet verwekte, noch werd verwekt: Niet één is aan Hem gelijk."

DEZE SITE WORDT NIET MEER BIJGEHOUDEN

Progressieve moslims worden te weinig gehoord

Er bestaan hardnekkige misverstanden over de islam. Bijvoorbeeld dat de islam een gewelddadige religie is, vrouwen onderdrukt en onverenigbaar is met de democratie. Niets is minder waar. Centraal in de koran staan (ook christelijke) waarden als naastenliefde, rechtvaardigheid en respect voor het individu. Extermisten die de islam misbruiken om geweld te rechtvaardigen vormen net zo'n grote bedreiging voor moslims als voor 'het westen'.

Negatief beeld
Voor het negatieve beeld dat van de islam bestaat zijn twee belangrijke oorzaken aan te wijzen. Ten eerste zijn het de radicalen die het hardste schreeuwen en dus de meeste aandacht krijgen. Ten tweede is het de media eigen dat ze vooral geïnteresseerd zijn in negatief nieuws. Moslims die geen overlast veroorzaken en in vrede met hun buren willen samenleven hebben geen enkele nieuwswaarde, en terecht. Maar moslims die progressieve ideeën verkondigen komen pas in het nieuws als ze met de dood worden bedreigd, zoals de naar ons land uitgeweken Aboe Zaid, of geloofsgenoten in een kwaad daglicht stellen, zoals Ayaan Hirsi Ali. In oktober 2005 vond in Barcelona het eerste International Congress on Islamic Feminism plaats, waar alle belangrijke spelers op het gebied van vrouwenrechten binnen de islam aan deelnamen. Geen enkel Nederlands medium vond het de moeite waard.

Een derde oorzaak van de negatieve kijk op moslims is de historische relatie van Europa met de islamitische wereld. Dat is er, afgezien van een periode van - schromelijk onderschatte - culturele bevruchting in de gouden eeuwen van Andalusië, één van voortdurende strijd, eerst in de vorm van kruistochten, later door een constante dreiging aan Europa's oostgrens van het Ottomaanse rijk.

Extremisme
Aanslagen 'in naam van' de islam doen de samenleving geen goed. Ze veroorzaken een groeiende roep om meer controle en minder vreemdelingen, terwijl moslims in toenemende mate slachtoffer worden van racistisch geweld en zich als gevolg daarvan terugtrekken in eigen kring. Populistische opiniemakers varen er wel bij. Door het gedachtegoed van fundamentalisten tot de 'ware' islam te verheffen en progressieve stemmen te negeren, stijgt de populariteit van demagogische opiniemakers en politici bij rechts en onwetend Nederland. Opmerkelijk is de uitkomst van een Volkskrant/NIPO-onderzoek van juni 2004: mensen die geen moslims kennen zijn het negatiefst over de islam. Regelmatig wordt moslims verweten dat ze aanslagen gepleegd in naam van de islam niet of maar halfhartig afkeuren. Opvallend is echter dat veroordelingen door vooraanstaande moslims tegelijkertijd zelden het nieuws halen. Nu moslims collectief de verantwoordelijkheid voor de wandaden van een relatief beperkte groep extremisten in de schoenen geschoven krijgen, is in feite sprake van hetzelfde proces dat midden vorige eeuw tot de holocaust heeft geleid.

Vernieuwing
De islam wordt door critici steeds afgeschilderd als star, eenvormig en a-modern. In werkelijkheid is de islam in Europa, Amerika en zelfs in het Midden-Oosten volop in beweging. Al sinds het midden van de negentiende eeuw ontstaan er vernieuwingsbewegingen en wordt gepleit voor bijvoorbeeld verbetering van de positie van vrouwen. Egypte is op dat gebied koploper met een feministische beweging die teruggaat tot de jaren 80 van de negentiende eeuw. Op dit moment is een van de belangrijkste voorvechtsters van vrouwenrechten in het Midden-Oosten de Egyptische Nawal el Saadawi, onlangs nog in Nederland voor de aftrap van de internationale campagne "Say Yes Now, Democracy not without women". Verder hebben we via sporadische publicaties in het Nederlands kennis kunnen nemen van de ideeën van Fatima Mernissi (o.a. De politieke harem) en Amina Wadud (De koran en de vrouw) en er zijn vele anderen wier werk nog niet in Nederlandse of zelfs maar Engelse vertaling beschikbaar is.

Asghar Ali Engineer (India), Nurcholis Madjid (Indonesië) en Tariq Ramadan (Zwitserland) zijn enkele vooraanstaande wetenschappers die regelmatig publiceren over de islam in de moderne tijd, moslims als minderheid en hervorming van het islamitisch recht. Tariq Ramadan heeft een uitgesproken visie op de integratie van moslims in westerse samenlevingen en zijn ideeën vinden veel weerklank onder Arabische jongeren, vooral in Frankrijk, maar in toenemende mate ook in België, Engeland en Nederland.

De jonge Amerikaans-Iraanse godsdienstwetenschapper Reza Aslan stelt in zijn ook in het Nederlands verschenen boek Geen god dan God dat de boodschap van Mohammed voor zijn tijd revolutionair was, gelijkheid tussen de seksen propageerde, etnisch onderscheid bestreed en ruimte bood aan andere religies. Aslan: "De islam kan niet star worden toegepast. Wat tien eeuwen geleden werkte, werkt nu niet meer. Wie dat beweert zegt dat de islam dood is en niet meer met ons mee kan groeien. Maar voor de meerderheid van ons is de islam een levend, ademend geloof."

Mohamed Aziz (Forum against Islamophobia and Racism):

"We moeten laten zien dat de kernwaarden van die drie religies elkaar niet veel ontlopen. Ook de islam gaat uit van individuele ontplooiing, van mensenrechten, van rechtvaardigheid, van maatschappelijke verantwoordelijkheid."

Deze stemmen komen in het islamdebat te zelden aan bod. Men praat liever over dan met moslims. Maar ze zijn van te groot belang om nog langer genegeerd te worden. Voor een overzicht van de hervormingsgezinde islam kunt u nu terecht op deze website. Het idee ervoor ontstond als reactie op de film 'Submission' en bevat dan ook – naast bovengenoemde thema's – een aantal reacties van moslims op die film.

Wie zichzelf en anderen kent,
Moet hebben ondervonden:
Oriënt en occident
Zijn met elkaar verbonden.

(J.W. Goethe, 1826, vert. H.J. Bakker)

DOSSIERS

DUURZAAMHEID [deze pagina is vervangen door de site GROENE MOSLIMS]

MENSENRECHTEN

MOSLIMFEMINISME

RECENTE PUBLICATIES

SUBMISSION

VERNIEUWING IN HET ISLAMITISCH DENKEN

Meer achtergronden en actualiteiten vindt u op het My Submission weblog

Voor reacties of bijdragen kunt u contact opnemen met Muhammad Yahya via e-mail of telefonisch: 06 44 920 544 (bij voorkeur 's avonds).

MYSUBMISSION.NL