|
MENSENRECHTEN |
|
Rechtvaardigheid (`Adl) is echter een centraal begrip in de koran, en de sjaria is tijdens het leven van onze geliefde profeet Mohammed en in de eerste eeuwen van de islam ontwikkeld om rechtvaardigheid voor de gemeenschap en voor het individu te bewerkstelligen. Dat gebeurde uiteraard binnen de (soms beperkte) mogelijkheden van de sterk door patriarchale tradities bepaalde samenlevingen waar de islam zijn intrede deed.
In historisch perspectief moet worden erkend dat de sjaria tot ver in de negentiende eeuw betere garanties bood op het gebied van mensenrechten dan de wetgeving in de rest van de wereld. Zo verbiedt de sjaria discriminatie op grond van etniciteit, erkent de sjaria vrouwen als handelingsbekwame personen in het economische en sociale verkeer (in Nederland werd dit pas in 1956 in de wet vastgelegd!), staat het gewapende strijd slechts toe wanneer sprake is van defensief handelen en stelt het duidelijke grenzen aan wie in de strijd gedood mogen worden en voorwaarden voor de behandeling van krijgsgevangenen. Dat niet alle moslims zich altijd aan de grenzen van de wet gehouden hebben, kan de islam als religie en ethisch systeem niet voor de voeten geworpen worden.
Nu echter de omstandigheden onder invloed van technisch ontwikkelingen, moderne communicatiemiddelen en mondialisering drastisch gewijzigd zijn, moeten moslims zich afvragen of de klassieke sjaria zoals we die kennen uit de vier soennitische leerscholen en de sjiietische leerscholen, waarvan de ontwikkeling rond het jaar duizend AD goeddeels tot stilstand kwam, nog wel voldoet om een rechtvaardige samenleving te bewerkstelligen. Van een instrument om de zwakkeren in de samenleving tegen uitbuiting te beschermen en mogelijkheden tot emancipatie te bieden, lijkt de sjaria in de zogenaamd 'islamitische' wereld en in islamitische gemeenschappen in het westen eerder te worden ingezet om de macht van rijken en machthebbers te consolideren ten koste van het welzijn van vrouwen, armen, etnische en religieuze minderheden en andersdenkenden. Dit bracht de Zwitserse filosoof Tariq Ramadan er op 30 maart 2005 toe de islamitische wereld op te roepen een moratorium op het uitvoeren van lijf- en doodstraffen (hoedoed) in te stellen totdat islamitische rechtsgeleerden, godsdienstgeleerden en filosofen overeenstemming zouden hebben bereikt over doel en middelen van de sjaria in de moderne tijd.
Hieronder vindt u enige informatie over de relatie tussen islam, sjaria en rechtvaardigheid in de moderne tijd en een serie portretten van mensen die zich inzetten voor het bewerkstelligen van rechtvaardigheid op basis van islamitische waarden.
NIEUWS EN ACHTERGRONDEN
Abdullahi an-Na'im: Debating the future of Shari'a in a secular state
Sharia in moslimlanden tegen het licht, Reformatorisch Dagblad, 7 maart 2006
Geuzenpenning 2006 voor Haitham Maleh
Enkele fundamentele rechten volgens de islam
Erasmusprijs voor Sadik Al-Azm, Fatema Mernissi en Abdulkarim Soroush, 4 november 2004
Hasan Le Gai Eton: een rechtvaardig geloof, Al Nisa Maandblad, 25/5, juni 2006 (pdf)
ISLAMITISCHE VOORVECHTERS VAN MENSENRECHTEN
Abdullahi Ahmed An-Na'im (Sudan/USA)
EXTERNE LINKS
Moslims die zich inzetten voor mensenrechten
Islamitisch-theologische reflectie op mensenrechten
Tariq Ramadan: Oproep tot moratorium op lijfstraffen, steniging en doodstraf
Women's Organization for Political Prisoners (Israël)
PUBLICATIES (voor zover niet bij de hierboven genoemde auteurs vermeld)
Abd al-Rahman Azzam, The eternal message of Muhammad, Cambridge: Islamic Texts Society, 1993 (ISBN 09 4662 148 9)
Mashood A. Baderin: International human rights and islamic law, New York: Oxford University Press, 2003
Abdul Wahid van Bommel e.a.: Islam en de rechten van vrouwen, handboek voor empowerment van moslimvrouwen, Utrecht: Forum, Amsterdam: Bulaaq, (ISBN 90 5460 125 6)
Asghar Ali Engineer en Uday Mehta (red.): State secularism and religion: western and Indian experience, Delhi: Ajanta Publications, 1998
Simeon O. Ilesanmi: "Constitutional treatment of religion and the politics of human rights in Nigeria", African affairs, 100, 2001, 529-554
M.H. Kamali: Freedom ofexpression in islam, Cambridge: The Islamic Texts Society, 1997
Z. Khan: Islam and human rights, The London Mosque, 1967 (Z. Khan was rechter bij het Internationale Gerechtshof te Den Haag)
Shaikh Abdur Rahman: Punishment of apostasy in islam, Lahore: Institute of Islamic Culture, 1972
Mahmoud Mohamed Taha: The second message of islam, Syracuse: Syracuse University Press, 1987
Bernard Weiss: The spirit of islamic law, Athens: University of Georgia Press, 1998