TERUG     HOME

Mahmoud Mohammed Taha (Rufa'a, 1909 - 18 januari 1985) was een Soedanees politicus en islamitisch theoloog die een prominente rol in Soedans onafhankelijkheidsstrijd speelde en een van de grondleggers van de Soedanese Republikeinse Partij was. Taha was voorstander van liberale hervormingen in de Soedanese maatschappij en ondersteunde liberale opvattingen over islam. Dit was tegen het zere been van het regime van president Jafaar Mohammed Numeiri, die hem liet executeren.

Taha's "Tweede boodschap van de islam"

Centraal in Taha's filosofie staat de gedachte dat alleen de Mekkaanse openbaringen universele en tijdloze geldigheid bezitten, en dat de openbaringen uit de tijd van Medina waren gericht op het inrichten van een zo rechtvaardig mogelijke samenleving binnen de beperkingen van de toenmalige bedoeienensamenleving, die derhalve slechts geldig was voor het Medina uit de tijd van Mohammed.

Het Medinische deel van de openbaring is inderdaad veel meer politiek en wettisch van karakter, terwijl het Mekkaanse deel voornamelijk mystieke en universele ethische waarden verkondigt. De Mekkaanse boodschap noemt Taha de tweede boodschap van de islam. Op basis van die boodschap wilde Taha een voor de huidige tijd geschikt islamitisch rechtssysteem afleiden, dat de klassieke sharia volledig zou moeten vervangen.

Taha onderscheidde daarbij drie basisbeginselen:

1. Ieder mens is vrij, want vrijheid is een natuurlijk recht, die de plicht om daar op een verantwoordelijke manier mee om te gaan in zich draagt.
2. Bezit moet gelijkelijk onder de mensen verdeeld worden. Ieder heeft recht op een bepaald bestaansminimum. Privébezit zou beperkt moeten worden tot een huis, een tuin, meubilair en een auto. Niemand zou bezit moeten vergaren ten koste van de bestaanszekerheid van anderen.
3. De islam schrijft absolute gelijkberechtiging van mannen en vrouwen voor. Huwelijken tussen leden van de Republikeinse Broederschap werden gesloten op basis van een overeenkomst die poligamie uitsloot en de vrouw uitdrukkelijk het recht op echtscheiding gaf.

Wat de individuele islamitische islambeleving betreft ging Taha er - zoals vele vooraanstaande mystici uit bepaalde soefi-orden - van uit dat moslims die een bepaalde graad van religieuze en ethische ontwikkeling hebben bereikt, niet meer gebonden zijn aan de strikte gebeds- en vastentijdvoorschriften, maar op andere wijze een individuele en gemeenschappelijke mystische Godservaring kunnen ontwikkelen. Taha's islamconcept is dus veel minder formalistisch, maar legt de nadruk meer op individuele ethische ontwikkeling.

(Het bovenstaande is een door mij geschreven gedeelte van een artikel op Wikipedia, publicatiedatum 3 april 2006. Bron: Thomas Schmidinger: Die zweite Botschaft des Islam. Eine Menschenrechts- und Sozialismuskonzeption aus dem Sudan)

Publicaties van Taha:

• Questions and Answers

• Qul Hadhihi Sabieli (Dit is mijn pad) (1952)

• Usus Dustour As-Soudan (Voorstellen voor een constitutie) (1955)

• Tarieq Mohammed (Mohammeds weg) (1966)

• Risalat Assalat (De boodschap van het gebed) (1966)

• Arrisala Atthaniya min Al-Islam (1967)

• The Second Message of Islam, vertaling van Arrisala Atthaniya min Al-Islam door Abdullahi An-Na'im, Syracuse University Press, 1996

• Mushkilat Assharq Al-Awsat (Het Midden-Oostenprobleem) (1967)

• Al-Tahaddi Alladhi Yuagihu Al-Arab (De uitdaging voor de Arabieren) (1967)

Website gewijd aan Taha's leven en ideeën (Arabisch/Engels): www.alfikra.org