MOSLIMFEMINISME

HOME      WEBLOG

Anders dan veel critici van de islam doen voorkomen, is de vermeend ondergeschikte positie van de vrouw geen verschijnsel dat exclusief aan de islam is voorbehouden. Bovendien blijkt uit een feministische benadering van de islam dat de Qor'aan en de tradities van de Profeet juist revolutionaire gezichtspunten bevatten die ook nu nog kunnen bijdragen aan de bevrijding van de vrouw. Op dat gebied bestaan er tal van initiatieven van individuele moslima's en islamitische vrouwenorganisaties die helaas in het integratiedebat weinig tot hun recht komen. Zelfs in de Arabische wereld blijken er vrouwen te zijn die zich inzetten voor een eigentijdse interpretatie van de bronnen van de islam en voor gelijkberechtiging van de vrouw.

Hieronder vindt u informatie over enkele van die initiatieven, achtergrondartikelen en biografieën en publicaties van enkele prominente islamitische feministen.

Lees ook de artikelen op het weblog

ACHTERGRONDEN

Islamitisch feminisme, een stand van zaken
Margot Badran (oorspronkelijk in Al Ahram Weekly no. 781, 9-15 februari 2006)

In mijn lezing (2002, Cairo), getiteld Islamic Feminism: What's in a Name?, onderzocht ik de paradigmaverschuiving binnen het feminisme in het proces van definiëring van islamitisch feminisme door moslimwaarnemers in de islamitische oemma (gemeenschap) op verschillende locaties gedurende de jaren ’90 van de vorige eeuw (Al-Ahram Weekly, 17-23 januari 2002). Nu, vier jaar later, kijk ik naar de huidige situatie van het islamitisch feminisme.
Lees verder...

Who is afraid of Islamic Feminism?
Margot Badran, Al Ahram Weekly no. 609, 24-30 oktober 2002

It seems quite a few people. They include non-Muslims who fear Islam and Muslims who fear feminism. And, what is feared is usually slammed. So we find strange bedfellows joining in decrying Islamic feminism.
Lees verder...

Islamitisch feminisme - what's in a name?
Margot Badran (oorspronkelijk in Al Ahram Weekly no. 569, 17-23 januari 2002)

Het islamitisch feminisme put voor zijn inzichten en zijn opdracht inspiratie uit de Qur'aan. Het streeft naar rechten en rechtvaardigheid voor vrouwen en voor mannen in de totaliteit van hun bestaan. Islamitisch feminisme is zowel erg controversieel als zeer gewaardeerd. Er bestaan heel wat misverstanden en foute voorstellingen over. Dit nieuwe feminisme creëert tegelijk hoop en angst. In dit artikel wordt nagegaan wie er aan werkt, waarom en met welk doel.
Lees verder...

We Have Only Ourselves to Blame
Lubna Hussain, Arab News, 15/72005 / 8 Jumada al-Thani 1426

Evidently as I had been asleep, someone had waved their magic wand and all those who were in their senses had been drained of their monochromatic garb and had been repainted in glorious technicolor.
Lees verder...

Naema Tahir: 'Moslim zijn is een keuze'
Financieel Dagblad, 2/7/2005

Naema Tahir mengt zich nadrukkelijk in het debat over integratie, waar ze opvalt door haar genuanceerde standpunten. Maar aan standpunt houdt ze wel halsstarrig vast: de discussie moet niet uitsluitend over religie gaan.
Lees verder...

De derde golf
Anja Meulenbelt, 22 juni 2005 

We zitten in Nederland al midden in de derde feministische golf. Niet de golf die zogenaamd door Opzij en Hirsi Ali is uitgeroepen (waarna geen groep van moslimvrouwen, Marokkaanse, Turkse, vluchtelingen, migrantenvrouwen haar ooit nog tegen is gekomen) maar de echte. Die veel mensen niet waarnemen, waaronder sommige van de vrouwen zelf niet, omdat feminisme wordt geassocieerd met spandoeken op straat en tegen de mannen zijn en felle debatten. De derde golf ziet er niet hetzelfde uit als de tweede.
Lees verder...

Het gedrag van de vrouw bepaalt de eer van de man
Trouw, 6/4/2005

Eerwraak is niet typisch Turks. Ook in het Westen komt het voor. Alleen heet het dan 'crime passionnel' of 'familiedrama'.
Lees het hele artikel

"Moslimfeminisme wint aan invloed"
Rotterdams Dagblad, 17/12/2004

AMSTERDAM (ANP) - In diverse (islamitische) landen timmeren moslimfeministen aan de weg met hun eigen koranuitleg, die traditionele, door mannen bepaalde mythes over de ondergeschikte positie van de vrouw ontkrachten. Hun geduldige werk loopt minder in het oog dan de terreur van moslimfundamentalisten, maar wint langzamerhand terrein. Dat zei de theologe dr. Nelly van Doorn-Harder donderdag in de rede waarmee ze het ambt van hoogleraar christen-moslimrelaties aan de Vrije Universiteit in Amsterdam aanvaardde.
Volledige tekst inaugurele rede

Vlaamse moslims voelen zich onbegrepen
Lieven Sioen, De Standaard, 27/11/2004

Nadia Fadil: "Er zijn wel degelijk moslimvrouwen die ijveren voor gelijke rechten tussen man en vrouw, maar wel op een manier die hen niet in strijd brengt met hun geloof. Ze halen hun argumenten uit islamitische religieuze voorschriften of interpretaties van de koran.''
Lees het hele artikel

Moslimvrouw hoeft geen omweg te nemen
Trouw, 25/11/2004

Ayaan Hirsi Ali laat zich inspireren door feministen die het westerse liberalisme tot norm verklaren. Hierin is geen plaats voor religie. Maar ook vanuit de islam is feminisme mogelijk.
Lees het hele artikel

Moslimjongeren balanceren tussen twee culturen
TweeVandaag, 25/10/2004

Het taboe rondom mishandeling en seksueel geweld tegen moslimvrouwen is doorbroken. Theaterstukken, films en discussies brengen de emancipatie van moslimvrouwen onder de aandacht. Hoe denken Nederlandse moslimjongeren hier zelf over?
Lees het hele artikel

Vrouwenemancipatie en islam
Stella van de Wetering, 9/3/2003

In het Arabisch wordt vrouwenemancipatie vertaald met ‘bevrijding van de vrouw’. Maar waaruit moeten vrouwen nu precies bevrijd worden? Uit een onderdrukkende situatie of positie. Wie bepaalt echter of een situatie of positie onderdrukkend is?
Lees het hele artikel

Tariq Ramadan over het succes van jonge moslima's (fragment):
In: Islamoloog Tariq Ramadan over integratie, antisemitisme en moslimfeminisme
Rinke van den Brink, De Standaard, 1/3/2003

Met moslima's gaat het over het algemeen veel beter dan met hun mannelijke geloofsgenoten. Het is een constante in alle westerse landen met een moslimgemeenschap. Die is volgens Ramadan terug te voeren op de achtergestelde rol van de meisjes.

,,Wat begon als een ernstige belemmering, is veranderd in een troef, waardoor moslima's zich op gehele nieuwe wijze kunnen verheffen. De eerste generatie had een houding die veeleer cultureel dan religieus bepaald was. Ze lieten de jongens veel vrijer dan de meisjes. Die hingen tot 's avonds laat op straat rond, gingen tot diep in de nacht uit en mislukten op school. De meisjes moesten heel vaak onder druk van hun vader thuisblijven. Ze hebben zich dan maar op hun schoolcarrière gestort, als vorm van zelfverwerkelijking. Daarmee is de universiteit binnen hun bereik gekomen. Dat leidt tot het ontstaan van een nieuwe vrouwelijke islamitische intelligentsia, die op haar beurt het islamitische feminisme zal voortbrengen. Vrouwen die door de patriarchale cultuur het onderwijs in gedreven werden, eisen nu ze geschoold zijn in naam van de islam hun vrijheid op. Ze komen op tegen die patriarchale culturele benadering en bestrijden dat dat iets met de islam te maken heeft.''

Laat moslimmánnen hoofddoek dragen
Naima El Bezaz (Liberales.be/NRC Handelsblad, 16/11/2002)

Veel moslimvrouwen zitten gevangen in een web dat hun mannelijke geloofsgenoten gespannen hebben. Het 'leerstuk' van de maagdencultus en het seksueel beschikbaar moeten zijn, maakt hun leven niet zelden tot een hel. Het wordt tijd dat de mannen hun vrouwen de grondrechten geven die zijn neergelegd in de koran en de hadith, de overleveringen van de profeet, vindt de Nederlandse schrijfster van Marokkaanse afkomst Naima El Bezaz.
Lees het hele artikel

Staan mannen boven vrouwen?
Linda Bogaert
 

"Volgens de Islam zijn mannen superieur aan vrouwen". De opmerking is de laatste tijd niet meer uit de lucht. Of omgekeerd: "vrouwen zijn minderwaardig volgens de Islam". Het kan niet miskend worden dat - net als op sommige andere plaatsen - in sommige Muslimgemeenschappen vrouwen gediscrimineerd worden. Maar is dat typisch voor de Islam? 
Lees het hele artikel

Women's liberation through islam

Today people think that women are liberated in the West and that the women's liberation movement began in the 20th century. Actually, the women's liberation movement was not begun by women but was revealed by God to a man in the seventh century by the name of Muhammad (peace be upon him), who is known as the last Prophet of Islam. The Qur'an and theTraditions of the Prophet (Hadith or Sunnah) are the sources from which every Muslim woman derives her rights and duties.
Lees het hele artikel

De hoofddoek, teken van kuisheid of symbool voor onderdrukking?
Muhammad Yahya

Over de hoofddoek worden al geruime tijd heftige debatten gevoerd, met als voorlopig dieptepunt het verbod op het dragen van een hoofddoek op openbare scholen en in overheidsfuncties in Frankrijk. De argumenten die door de tegenstanders steevast worden aangevoerd zijn dat de hoofddoek een symbool is voor fundamentalisme, onderdrukking van de vrouw en gebrek aan integratie. Het blijft echter onduidelijk op grond waarvan door moslims geconcludeerd wordt dat het dragen van een hoofddoek voor moslimvrouwen verplicht is. Hieronder een poging tot eigentijdse interpretatie van de relevante teksten.
Lees het hele artikel

Indonesian Women Reclaim Their Place Under the Sun
Carla Bianpoen, Women in Action (3:1999)

When the the Indonesian Democratic Party Struggle (PDI-P) came out of the general elections with the majority of votes, and the popularity of its leader Megawati Sukarnoputri increased day by day, it pushed the issue of “gender” right into the centre of the nation’s attention.
Lees het hele artikel

Yvonne Ridley: captured by the Taliban, rescued by Islam 

British journalist Yvonne Ridley made headlines when she was captured by the Taliban in 2001. She came out unscathed, and two years later, converted to Islam. Allan Koay finds out how her life has changed since then.
Lees het hele artikel

Theorizing the Politics of 'lslamic Feminism'
Shahrzad Mojab

Feminism, as the western, liberal idea and politics of gender equality, reached ‚lslamic societies' (1) in the late nineteenth century. From the very beginning, the debate was centred on the compatibillty of the idea of women's emancipation with the principles of Islam.
Lees het hele artikel

Meer artikelen en actualiteiten vindt u op het weblog.

PROJECTEN

2nd International Conference on Islamic Feminism

Lees hier meer over de 2nd International Conference on Islamic Feminism die op 3, 4 en 5 november 2006 in Barcelona gehouden zal worden.

September 2006: Muslimah Writers Alliance protesteert tegen beperking toegang voor vrouwen tot Mesjid al Haraam TEKEN DE PETITIE

Vangnet voor jonge moslima’s
Mikado, 12 januari 2006

Maimunah van der Heide bekeerde zich op haar zeventiende tot de Islam. Nu, twintig jaar later, is de Nederlandse moslima de steun en toeverlaat voor jonge moslima’s die over hun problemen willen praten. Al langere tijd gaf ze in de moskee les in de Islam, en gaandeweg werd ze een vertrouwenspersoon voor veel meisjes van Marokkaanse, Surinaamse, Pakistaanse en Turkse afkomst. 
Lees het hele artikel

Mijn moskee
IKON, donderdag 8 december 2005, 23.20 – 00.01 uur, Nederland 1

In een moskee bidden mannen en vrouwen gescheiden van elkaar. Mannen vullen de rijen in het voorste gedeelte van de gebedsruimte, de vrouwen bidden achterin. In een groeiend aantal moskeeën blijkt de onzichtbare scheiding tussen de seksen niet meer te voldoen. De jonge Canadese filmmaakster Zarqa Nawaz zag hoe in haar eigen moskee een afscheiding werd geplaatst om de vrouwen aan het zicht van de mannen te onttrekken. Op bezoek bij andere moskeeën in Noord-Amerika ontdekt ze dat dit een ware trend is. Als jonge, zelfbewuste moslimvrouw vraagt Nawaz zich verontwaardigd af waarom vrouwen anno 2005 onzichtbaar moeten zijn in de moskee, het hart van hun eigen geloofsgemeenschap.
Lees verder en bekijk de uitzending

Vrouwen eisen hun plaats in moskeeën op

November 2005: twee moslimorganisaties in Canada en de VS publiceren de brochure Women Friendly Mosques and Community Centers: Working Together to Reclaim Our Heritage.

Ibn Umar reported: The Messenger of Allah (may peace be upon him) said: 'Do not deprive women of their share of the mosques, when they seek permission from you. (Sahih Muslim Book 4, Number 891)

Download de brochure hier (pdf)

Islam feminists urge gender jihad
By Danny Wood, BBC News, Madrid, October 31, 2005

Mr Prado, of the Catalan Islamic board, believes a common misconception in the West is that women's liberation is not possible in Muslim societies.
Lees verder...

Moslimvrouwen roepen op tot 'genderjihad'
Hendrik Jan Bakker, 1 november 2005

In Barcelona vond dit weekeinde de eerste internationale conferentie over islamitisch feminisme plaats, georganiseerd door de Catalaanse Islamitische Vereniging. Het is typerend dat dit congres in een niet-islamitisch land wordt gehouden. De organisatoren roepen op tot een genderjihad, waarmee de strijd tegen de mannelijke, chauvinistische, homofobe en seksistische uitleg van de heilige teksten van de islam wordt bedoeld.
Lees verder...

Opmerking webmaster: de Nederlandse media vonden het niet nodig van deze belangrijke gebeurtenis verslag te doen. Zij presenteren liever het ongenuanceerde geschreeuw van Ayaan Hirsi Ali dan de nuance van de vele op de conferentie aanwezige prominente moslimfeministen.

Nawal el Saadawi geeft startsein campagne Say Yes Now
Verslag door Anja Meulenbelt, 29 juni 2005

Gisteren werd door Gender Concerns International een nieuwe campagne gelanceerd met een persconferentie, Say Yes Now (SYN), Democracy not without women. De bedoeling is om internationaal de participatie van vrouwen in de democratische bewegingen in het Midden-Oosten en de Arabische landen te ondersteunen.
Lees verder...

Vrouwenmoskee De Balie
Maart 2005

Drie jaar lang zal cultureel centrum De Balie in Amsterdam structureel aandacht aan moslimfeminisme. "We willen een verandering op gang brengen. Dat lukt niet met incidentele activiteiten." Elke maand zal de Balie iets organiseren omtrent moslimfeminisme. De ene maand in het centrum zelf, aan het Leidseplein, de andere maand in bijvoorbeeld een school of moeder- en kindcentrum in een wijk met veel allochtonen.
Lees meer

Verdwaalde Gezichten krijgt subsidie
Den Haag, 11 november 2005

De Stichting Verdwaalde Gezichten ontving in september subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het project Zwarte Tulp, waarmee de weerbaarheid bij potentiële slachtoffers van eergerelateerd geweld op bijzondere wijze vergroot wordt.
Lees verder...

Zwarte tulp, witte toekomst
Verslag door Anja Meulenbelt, 20 juni 2005

Georganiseerd door een nieuwe groep actieve en voortvarende jongeren, Verdwaalde Gezichten. Gemengd. Willen niet alleen praten maar ook wat doen. Doel, zei Anouk Adang, is om alle jongeren, ongeacht etniciteit of culturele achtergrond, meer te laten participeren. Een groep waarin onder andere aanwezig: Turks, Koerdisch, Alevitisch, Soennitisch, en Brabants. Ze kregen in korte tijd een ambitieus programma voor elkaar, in het KIT. Voor zo’n hete zondagmiddag zat de zaal goed vol.
Lees verder...

Kleine revolutie moslima's nodig
Romaike Zuidema, Noord-Hollands Dagblad, 21/3/2005

Beverwijk - Van Ayaan Hirsi Ali wordt gezegd dat zij in haar kruistocht tegen de islam de moslimvrouwen niet bereikt. Yeter Akin en Seren Dalkarin denken dat wel te kunnen. In hun documentaire 'Verdwaalde gezichten van de zwarte tulp' brengen de Turks-Koerdische vrouwen beladen onderwerpen als eerwraak, huiselijk geweld en uithuwelijking in beeld. 'Submission' van Hirsi Ali, maar dan anders. Bovendien koppelen ze een leertraject voor Nederlandse middelbare scholieren aan hun project.
Lees het hele artikel

Workshop 'huwelijk in de islam' voor moslimmeiden
16 januari 2005

Meer dan honderd moslimmeiden en jonge vrouwen waren naar Rotterdam gekomen voor een dag over een thema dat voor hen erg belangrijk is: het huwelijk van een moslima. Kies jij een toekomstige man, hoe kies jij een toekomstige man?
Een verslag

Emanciperen Voorop
Onder de titel "Emanciperen Voorop" is de vrouwenorganisatie van Mili Görüs Noord Nederland een campagne begonnen om huiselijk geweld onder haar leden tegen te gaan. Lees verslagen van de bijeenkomsten.
Emanciperen Voorop Groep (vrouwen)
Emanciperen Voorop Groep (mannen)

Teachers cite islamic scripture to elevate the status of women
Vivienne Walt, Ford Foundatin Report, winter 2000 

Yogyakarta, Indonesia — As the tropical rains began pounding Central Java just over a year ago, Eko Adnan slipped away from his Islamic boarding school and caught a bus to the northern outskirts of this cultural capital. He was on his way to a religious retreat, but as the bus climbed into the hills he had no idea how much the next two days would deepen his faith and shake up his world.
Lees het hele artikel

MOSLIMFEMINISTEN

Hieronder volgen korte biografische beschrijvingen van enkele prominente moslimfeministen met hun belangrijkste activiteiten en publicaties.

Leila Ahmed (Egypte/USA)

Kecia Ali (USA)

Qasim Amin (Egypte)

Zainah Anwar (Maleisië)

Asma Barlas (Pakistan/USA)

Zainab al Ghazali (Egypte)

Riffat Hassan (USA/Pakistan)

Fatima Mernissi (Marokko)

Valentine Moghadam (Iran)

Lily Zakiyah Munir (Indonesië)

Asra Nomani (USA)

Fatima Naseef (Saoedi Arabië)

Nawal el Saadawi (Egypte/USA)

Shamima Shaikh (Zuid-Afrika)

Amina Wadud (USA)

Nazira Zain al-Din (Libanon/Syrië)

PUBLICATIES
(voor zover niet van de hierboven genoemde auteurs)

A.W. van Bommel e.a.: Islam en de rechten van vrouwen, handboek voor empowerment van moslimvrouwen, FORUM, Utrecht; BULAAQ, Amsterdam, ISBN 90 5460 125 6

Margot Badran en Miriam Cooke: Opening the Gates: An Anthology of Arab Feminist Writing (pp. 270-276), Indiana University Press, 2004 (2nd edition), ISBN 0253217032

Lyn Reese: Women in the Muslim World
Personalities and Perspectives from the Past
(geschreven voor het onderwijs), 1998, ISBN 1890380059

Anne Sofie Roald: Women in Islam, the Western Experience
London: Routledge, 2002 (2e herdruk), ISBN 0415248965

Gé Speelman: Keeping Faith (over moslimvrouwen in gemengde huwelijken)
Zoetermeer: Meinema, 2001

LITERATUUROVERZICHTEN

Islam and Human Rights Library - Islam and women

Le donne nei paesi arabo-musulmani - bibliografia

Religious Consultation / publications

 

2005 © Muhammad Yahya