Amina Wadud (USA)

Amina Wadud-Muhsin (1952) is hoogleraar Islamic Studies aan de Virginia Commonwealth University (Richmond, Virginia), Afro-American en 'nieuwe moslim'. Zij is gespecialiseerd in moslimfeminisme en koranexegese en is ervan overtuigd dat niet de Qor'aan, maar de eeuwenlange interpretatie door mannen in de context van patriarchale samenlevingen ten grondslag ligt aan het (vermeend) vrouwonvriendelijke karakter van de islam. Herinterpretatie van de Qor'aan leidt volgens Wadud tot de conclusie dat de Qor'aan geen onderscheid tussen mannen en vrouwen maakt en zelfs argumenten tegen ongelijke behandeling van vrouwen bevat. Bovendien argumenteert ze dat de Qor'aan geen statische sociale en juridische structuur oplegt, maar aanknopingspunten biedt voor verandering en ontwikkeling. 

In haar boek 'De koran en de vrouw' wijst zij erop dat de Qor'aan steeds opnieuw moet worden geïnterpreteerd in het licht van actuele ontwikkelingen. Belangrijk bij de uitleg van de tekst is volgens haar een holistische aanpak, waarmee ze bedoelt dat passages nooit geïsoleerd mogen worden gelezen, maar altijd in samenhang met de rest van de Qor'aan en dat bij de uitleg ervan rekening gehouden moet worden met de context waarin de Qor'aan werd geopenbaard. Die context was - wat vrouwen aangaat - een patriarchale samenleving waarin de vrouw slechts waarde had als moeder in verband met de instanhouding van de soort. Om dit te illustreren haalt Wadud de volgende uitspraak aan van een van de metgezellen van de profeet, kalief 'Omar Ibn al Chattab: "Bij God, wij waren niet gewend naar onze vrouwen te luisteren in de tijd van onwetendheid, totdat God over hen zei wat in de Qor'aan is gezegd en hen een aandeel in zaken gaf."

Een van de meest controversiële onderwerpen, het slaan van vrouwen, wordt door Amina Wadud als volgt benaderd.

"... Maar zij (vrouwen) van wie jullie opstandigheid vrezen, vermaant haar en vermijdt haar op de rustplaatsen en slaat [daraba] haar. Maar indien zij jullie gehoorzaam worden, zoekt dan geen weg tegen haar..." (4.34)

"...daraba betekent niet uitsluitend dwang of geweld. In de Qor'aan is het bijvoorbeeld ook gebruikt als ... 'Allah stelt ten voorbeeld' en om aan te geven dat iemand op reis gaat. Dit contrasteert sterk met de intensievere vorm van het werkwoord, darraba, wat herhaaldelijk slaan of met grote kracht slaan betekent. In het licht van het excessieve geweld tegenover vrouwen zoals dat uit de biografieën van de metgezellen naar voren komt en uit de praktijken die in de Qor'aan worden veroordeeld (zoals het doden van pasgeboren meisjes), moet dit vers worden gezien als een verbod op het gebruik van ongecontroleerd geweld tegenover vrouwen. Dit is dus geen aanmoediging, maar een beperking van bestaande gebruiken." (Eigen vertaling van Qur'an and woman, Kuala Lumpur 1992, p. 76)

Over opstandigheid (nushuz) en gehoorzaamheid (ta`a) zegt ze: "De echtgenoten wordt opgedragen 'geen weg te zoeken' tegen gehoorzame vrouwen. De nadruk ligt op de behandeling van de vrouw door de man. De Qor'aan eist nergens van vrouwen dat zij hun echtegnoten gehoorzamen. Nooit staat er dat gehoorzaamheid aan hun echtgenoten een karakteristiek is van de 'deugdzame vrouwen' (66:5), noch is het een voorwaarde voor vrouwen om tot de gemeenschap van de moslims te mogen behoren (60:12). In huwelijken waarin de vrouw ondergeschikt is, zijn vrouwen gehoorzaam aan hun man, meestal omdat zij ervan uitgaan dat een man die zijn gezin en zijn vrouw materieel onderhoudt recht op gehoorzaamheid heeft. Zelfs in dergelijke situaties - de norm in de tijd van de openbaring - bestaat er geen enkele aanduiding dat een man zijn vrouw met geweld tot gehoorzaamheid zou moeten dwingen. Zo'n interpretatie heeft geen universele waarde en is in tegenspraak met de essentie van de Qor'aan en de praktijk van de Profeet. Het betreft een ernstige misinterpretatie wanneer het gebrek aan zelfbeheersing van sommige mannen met behulp van de Qor'aan wordt gelegitimeerd." (Qur'an and woman, p. 77)

Amina Wadud bezocht Nederland op 18 en 19 mei 2005

Islam / De vrouw van het vrijdaggebed
Elma Drayer, Trouw, 21/5/2005

'Ik ben deel van nieuwe islam'
NRC Handelsblad, 20/5/2005

Publicaties:

Inside the Gender Jihad, Womens Reform in Islam
OneWorld Publications, verwacht in juni 2006, 129 pp, ISBN: 1 85168 463 8

De koran en de vrouw: Herlezing van een heilige tekst vanuit een feministisch perspectief
Amsterdam: Bulaaq, 2004

A'ishah's legacy: Amina Wadud looks at the struggle for women's rights within Islam.
In: New Internationalist Magazine, mei 2002

Internet:

Dr. Amina Wadud leads the Ummah in a Historical prayer, interview Naseeb Vibes 

PBS Frontline interview met Amina Wadud, maart 2002

Text, Gender, and Reform in Islam

International Congress on Islamic Feminism (October 2005): Amina Wadud